Są kryminały, które chcą czytelnika ogłuszyć — trupem na pierwszej stronie, pościgiem na dziesiątej, mrokiem gęstym jak smoła. I są takie, które wchodzą do pokoju cicho, kłaniają się uprzejmie, siadają naprzeciwko i zaczynają rozmowę o rzeczach pozornie błahych, o ciastku z wagashi, o psie wyprowadzanym codziennie o tej samej porze, o nożyczkach kupionych w sklepie […]
Są autorzy, których czyta się z sympatią, i są tacy, których czyta się z zaufaniem. Sympatia to uczucie wobec książki, zaufanie — wobec pisarza. Jørn Lier Horst należy do tej drugiej kategorii i mówię to z pełną świadomością, bo przez lata czytelniczej znajomości z komisarzem Williamem Wistingiem nie miałem powodu wątpić, że Norweg wie, co […]
Góry Izerskie nie tłumaczą się nikomu. Jarosław Szczyżowski w „Błędnych łąkach” splata kryminalną zagadkę zaginięcia dwojga studentów z folk horrorem rodem z zapisków Willa-Ericha Peuckerta. O powieści, która pachnie torfem i mgłą — i o tym, gdzie jej filary trzeszczą.
Toruń 1993, zaginiony chłopak i krzyk, który nie milknie po latach. Nowa powieść Roberta Małeckiego to kryminał, po którym trudno sięgnąć po następny.
Są pisarze, których kunszt rzuca się w oczy od pierwszej strony — efektowni, wystawni, domagający się podziwu za każdym zdaniem. I są tacy, których mistrzostwo pozostaje nieuchwytne – niby nic się nie dzieje, styl oszczędny, fraza prosta, a jednak każda strona jest soczysta, barwna, autentyczna, a czytelnik nie potrafi wskazać miejsca, w którym został uwiedziony. […]
Są pisarze, którzy raz zbudowany świat konserwują do końca kariery, boją się go ruszyć, jakby każda zmiana groziła utratą wiernych czytelników. I są tacy, którzy w pewnym momencie biorą swojego najlepszego bohatera i świadomie wprowadzają go w ogień, wiedząc, że dawny porządek, w którym się dotąd sprawdzał, właśnie się kończy. Ryszard Ćwirlej, po ośmiu tomach […]
Są powieści, w których chaos przychodzi z zewnątrz, w postaci porywacza, obcego, kogoś, kto wdziera się w uporządkowane życie bohaterów i je rozsadza. I są takie, w których najgroźniejszy żywioł mieszka od dawna w środku, czekając tylko na pretekst, żeby się wydostać. „Zamęt” Kamili Bryksy należy bez wątpienia do tej drugiej kategorii, a jej bohaterowie […]
Są kryminały, które stawiają czytelnikowi ultimatum — bądź śledczym albo nie przekraczaj progu tej historii. Wymagają czujności, podejrzliwości wobec każdego gestu, gotowości do noszenia w głowie tablicy poszlak aż do ostatniej strony. I są takie, które proszą o coś znacznie skromniejszego, żeby usiąść na leżaku, zostawić czujność w hotelowej recepcji i pozwolić się prowadzić bez […]
Łatwiej jest uwierzyć, że najgorsi zbrodniarze w historii byli szaleńcami, bo szaleństwo daje nam wygodny dystans. Trudniej przyjąć, że byli po prostu ludźmi – i że ta myśl, gdy raz się zakorzeni, nie pozwala już spokojnie patrzeć w lustro. „Norymberga. Naziści oczami psychiatry” Jacka El-Hai należy bez wątpienia do tej drugiej kategorii, a jej tytułowy […]
Sami Kierce, zdegradowany detektyw, prowadzący teraz nieformalne śledztwa i wieczorowy kurs dla amatorów kryminalistyki, jest bohaterem skonstruowanym wokół jednej, dojmującej rany. Oto dwadzieścia dwa lata wcześniej, podczas studenckiej wędrówki przez Hiszpanię, obudził się we krwi obok martwej dziewczyny, której — jak twierdzi jego pamięć — nie zabił. Ta scena, rozegrana w pierwszych stronach powieści z […]
Są takie rodziny, w których miłość i nienawiść mieszkają pod jednym dachem tak długo, że przestają się od siebie różnić. I są takie powieści, które o tym wiedzą lepiej niż większość traktatów psychologicznych. „Zatruta krew” Jo Nesbø należy do tej drugiej kategorii, a jej bohaterowie do pierwszej.Norweski mistrz kryminału wraca do Os, fikcyjnej górskiej miejscowości, […]
z serii nie kryminalnieSą książki, które informują. I są takie, które ranią i to precyzyjnie, nieodwołalnie, z chirurgiczną zimną krwią, po której zostaje blizna w miejscu, gdzie dotąd nie wiedzieliśmy, że coś nas boli. „Niektórych trzeba zabić” Patricii Evangelisty należy do tej drugiej kategorii i jest w tej kategorii osobnym przypadkiem, bo jej autorka nie […]
Istnieje w literaturze pewna niezwykła przestrzeń pomiędzy tym, co napisane, a tym, czego nie da się wyrazić słowami, przestrzeń, w której muzyka i kod, piękno i zniszczenie, Telemann i algorytm mogą zamieszkać pod jednym dachem. W. P. Rdzanek nie tylko tę przestrzeń odnalazł. W „Akordzie”, drugim tomie trylogii „AI-gent. Mroczne kody”, postanowił ją rozsadzić od […]
Napisać o kryminale, że jego bohaterowie fascynują bardziej niż sama zbrodnia, to albo postawić zarzut autorowi, że nie domyślił intrygi, albo dostrzec coś rzadkiego, pisarza, który wie, gdzie naprawdę mieszka napięcie. W przypadku „Malarza” Piotra Chomczyńskiego objawia się to drugie z wymienionych spostrzeżeń.Pisałem już o „Kucharzu”. O najciemniejszym mroku, jaki pojawił się wówczas w polskim […]