Jest pewna kategoria powieści kryminalnych, które stawiają czytelnika przed podwójnym napięciem. Tym wewnątrz fabuły, kto zabił, dlaczego, w czyim interesie, oraz tym zewnętrznym, historycznym, który rozgrywa się ponad głowami bohaterów jak burzowe niebo, pod którym oni jeszcze spacerują bez parasola. I są powieści, w których to drugie napięcie jest tak silne, tak nieodwołalne, że czytelnik […]
Są zbrodnie widzialne i zbrodnie niewidzialne. Te pierwsze zapalają reflektory kamer, zapraszają do studia ekspertów, produkują nagłówki i zasięgi mediów. Te drugie zdarzają się, zanim miasto się zbudzi — wśród pustych ulic, w zamglonym świcie, gdy pracownica piekarni wsiada do samochodu i już nie dociera na zmianę. Minier od pierwszych stron „Niewidzialnych” rozgrywa tę dychotomię […]
Są kryminały, które traktują starość jako kostium. I są takie, które traktują ją jako temat — jedyny naprawdę poważny temat, jaki literatura kryminalna może podjąć, jeśli tylko odważy się wyjść poza schemat trupa i detektywa. „Człowiek, który umarł dwa razy” Richarda Osmana należy do tej drugiej grupy — choć przez sporą część lektury można mieć […]
Są zawody, które literatura polska traktuje jak strefy chronione. Lekarz w białym kitlu, pielęgniarka przy łóżku umierającego, farmaceuta odliczający tabletki, to postacie naszej zbiorowej wyobraźni otoczone czymś na kształt nietykalności, aurą zaufania tak głęboko wbudowaną w kulturowy kod, że samo wyobrażenie sobie mordercy w kitlu wywołuje rodzaj moralnego spazmu. Pisarze to czują. I w większości […]
Są pytania, które literatura zadaje tak, jakby już znała odpowiedź. I są takie, na które pozwala nam szukać w ciemnościach — bez latarki, bez pewności, że na końcu czeka jakiekolwiek światło. Keigo Higashino należy do tej drugiej kategorii pisarzy. Nie wyjaśnia. Układa. I sprawia, że nie możemy przestać zbierać kawałków układanki, nawet kiedy instynkt podpowiada […]
Jest w polskiej prozie pewien paradoks, który powraca jak echo między świętokrzyskimi skałami: im bardziej pisarz sięga do korzeni — do gliny, krwi i pamięci pokoleń — tym trudniej przypiąć jego dziełu gatunkową etykietkę. Maciej Siembieda to wiedział od dawna. I właśnie dlatego „Gołoborze” jest książką, która wymyka się każdej przegródce, a zarazem trafia prosto […]
Są autorzy, którzy piszą kryminały. Weronika Mathia pisze klimaty. I to właśnie — ten bezbłędnie utrzymany klimat — jest jej największą kartą przetargową, ale bywa też polem, na którym rozgrywa się jej najtrudniejsza literacka rozgrywka.Zaczęło się od „Żaru” — debiutu, który przyniósł jej uwagę czytelników i zainteresowanie krytyków, zbudowanego na piekącym skwarze emocji, na oparzeniu, […]
Są książki, które chcemy przeczytać. I są takie, które czujemy, że powinniśmy przeczytać — choć trochę się ich boimy. „Sekrety zwłok. Z notatnika lekarza medycyny sądowej” Michela Sapaneta należy do tej drugiej grupy, a gdy już ją otworzysz, okazuje się, że strach był zupełnie zbędny — bo doktor Sapanet jest przewodnikiem, który potrafi zabrać cię […]
Są kryminały, w których miasto jest tylko adresem. Są i takie, w których jest świadkiem — niemym, ale uważnym, noszącym w sobie warstwy czasu jak gleba nosi warstwy geologiczne: każda przykryta następną, żadna nie znika. „Miasto burz” Michała Śmielaka należy do tej drugiej kategorii. I właśnie dlatego jest czymś więcej niż dobrze skrojonym kryminałem. Jest […]
Co było dla Pana największym zaskoczeniem podczas zbierania materiałów do „Anomu” – sama skala operacji, jej etyczne konsekwencje, czy może to, jak bardzo świat przestępczy przypomina legalną gospodarkę? Zdecydowanie skala — zarówno po stronie przestępców, jak i organów ścigania. Niektórzy z tych ludzi nawet nie wstawali z łóżka, jeśli nie chodziło o przemyt wielu ton narkotyków. […]
Są kryminały, które rozwiązują zagadkę i kłaniają się do wyjścia. I są takie, które po zamknięciu ostatniej strony zostają — jako dźwięk, jako niepokój, jako pytanie zawieszone w powietrzu pokoju, w którym czytałeś. „Ferment” Przemysława Żarskiego należy do tej drugiej grupy, choć przez lwią część lektury możesz nie mieć co do tego pewności. I właśnie […]
Są książki, które odkłada się na półkę z pewną ulgą — skończyło się, można odetchnąć. I są takie, po których odkładaniu towarzyszą wyrzuty sumienia, bo przecież zostało jeszcze kilkanaście stron, a lampka nocna i tak pali się do pierwszej. „Algorytm” W.P. Rdzanka należy bezsprzecznie do tej drugiej kategorii. Od pierwszych akapitów wciąga z siłą, która […]