Zawieszeni między jeziorem a górą. Jezioro Literatury 2026

Są festiwale, z których się wraca. I są takie, z których wraca się tylko w połowie. Jezioro Literatury w gminie Czernichów należy do tych drugich. Minęło kilka dni, a ja wciąż jestem trochę tam. Między Jeziorem Międzybrodzkim a Żywieckim. Pod górą Żar. W rozmowach, które trwały długo po zgaszeniu świateł na scenie.

Druga edycja festiwalu odbyła się 13–15 listopada 2026 roku. Organizatorami były trzy instytucje. Gmina Czernichów, która promuje się jako Dolina Dwóch Jezior. Narodowe Centrum Kultury. I Gminna Biblioteka Publiczna w Czernichowie. Główną sceną była sala Kryształowe Wzgórze w Międzybrodziu Żywieckim. Wstęp na wszystkie wydarzenia był wolny.

Dolina Dwóch Jezior w gminie Czernichów, widok na górę Żar i Jezioro Międzybrodzkie
Dolina Dwóch Jezior pod górą Żar · fot. archiwum Kryminalnych Tropów

Gospodarze

Szymon Wróbel to człowiek orkiestra. Organizator festiwalu, autor i gospodarz, który pamięta o każdym gościu i każdym szczególe. Dziękuję mu za gościnność, zaangażowanie i za egzemplarz książki „Zawieszeni. O zaginionych i ludziach, którzy ich szukają”. To reportaż o zaginięciach i o tych, którzy szukają zaginionych. Temat bliski każdemu, kto przepracował lata w policji. Wrócę z tą książką na blog z osobną recenzją.

Szymon J. Wróbel, organizator festiwalu Jezioro Literatury, i Leszek Koźmiński z książką Zawieszeni
Z Szymonem J. Wróblem i „Zawieszonymi” · fot. archiwum Kryminalnych Tropów

Wójt gminy Czernichów Łukasz Harat decyduje się finansować tak niezwykłe przedsięwzięcie. To już dużo. Ale jeszcze więcej znaczy to, że jest prawdziwym gospodarzem. Siedzi na sali razem z publicznością. Słucha, pyta, rozmawia. Bierze udział w spotkaniach, a nie tylko je otwiera. Taki gospodarz to dla festiwalu prawdziwy skarb.

Przestrzeń, która pozwala oddychać

Zanim zaczęły się spotkania, poszliśmy na szlak między Żarem a Kiczerą. Zieleń w dolinie, śnieg na grani, słońce i chmury na zmianę. Jak to w górach, pogoda zmieniała się co kwadrans. Z każdym krokiem robiło się ciszej i szerzej. Góry, lasy i woda dają tu coś, czego brakuje w codziennym pośpiechu. Poczucie wolności. Miejsce na głębszą myśl i na emocje, które zwykle odkładamy na później.

Szlak między górą Żar a Kiczerą w Beskidzie Małym, pierwszy śnieg i świerki
Na szlaku między Żarem a Kiczerą · fot. archiwum Kryminalnych Tropów

Drugim takim miejscem było Lake View Żywiec Resort & SPA w Tresnej, sponsor festiwalu. Resort stoi nad samym Jeziorem Żywieckim. Tu nocowali goście festiwalu i trudno o lepszą bazę. Wysoka jakość pobytu, cisza i widok, od którego rano trudno oderwać wzrok. W niedzielę zabrzmiał tu jazzowy poranek z Quasi Projekt.

Lake View Żywiec Resort & SPA w Tresnej nad Jeziorem Żywieckim, sponsor festiwalu Jezioro Literatury
Lake View Żywiec w Tresnej · fot. archiwum Kryminalnych Tropów
Niedzielny poranek nad Jeziorem Żywieckim, słońce odbite w tafli wody
Niedzielne światło na Jeziorze Żywieckim · fot. archiwum Kryminalnych Tropów

Każde spotkanie miało swoją aurę

Program był bogaty i bardzo różnorodny. Reportaż, literatura faktu, kryminał, podróże i poezja. Każde spotkanie miało swoją aurę i swoją moc.

Agata Sosnowska. Wulkan energii

W piątkowy wieczór Agata Sosnowska zabrała nas na Podlasie. Opowiadała o literaturze, świecie duchowym i ludzkich emocjach. Opowieści płynęły jedna za drugą. Sama autorka to wulkan energii i emocji.

Agata Sosnowska podczas spotkania autorskiego na festiwalu Jezioro Literatury w Międzybrodziu Żywieckim
Spotkanie z Agatą Sosnowską · fot. archiwum Kryminalnych Tropów

Adam Bielecki. Zawieszeni między szczytami

Potem przyszedł czas na Adama Bieleckiego. Słuchaliśmy go bez oddechu. Wszyscy byliśmy „zawieszeni” między szczytami najwyższych gór świata.

Adam Bielecki przed spotkaniem podróżniczym na festiwalu Jezioro Literatury
Adam Bielecki · fot. archiwum Kryminalnych Tropów

Zbigniew Rokita i Robert Jasiak. Śląsk nie zawsze oczywisty

W sobotę Zbigniew Rokita odkrywał przed nami Górny Śląsk. Nie zawsze ten oczywisty. To znakomity obserwator, który widzi więcej niż przewodniki. Rozmowę ciekawie poprowadził Robert Jasiak.

Zbigniew Rokita w rozmowie z Robertem Jasiakiem na scenie festiwalu Jezioro Literatury
Zbigniew Rokita i Robert Jasiak · fot. archiwum Kryminalnych Tropów

Magdalena Grzebałkowska. Pierwsza nagroda „Wysokich Lotów”

Magdalena Grzebałkowska jest totalnie szczera i otwarta na życie, opowieści i fakty. Jej spotkanie autorskie to nie lada danie. Ale opowieści kuluarowe to zupełnie inna historia. Barwna, gorąca, dynamiczna i żywa.

Magdalena Grzebałkowska na scenie festiwalu Jezioro Literatury 2026
Magdalena Grzebałkowska · fot. archiwum Kryminalnych Tropów

Tego wieczoru po raz pierwszy na festiwalowej scenie wręczono nagrodę „Wysokich Lotów” Jeziora Literatury. Trafiła do Magdaleny Grzebałkowskiej, w pełni zasłużenie. Za literackie opowieści pełne emocji, wrażeń i faktów. Jej „Wojenka. O dzieciach, które dorosły bez ostrzeżenia” to książka o trudnych emocjach. O strachu i wstydzie dzieci, którym wojna zabrała dzieciństwo. Grzebałkowska pisze o tym z taktem, który porusza mocniej niż krzyk.

Okładka książki Wojenka. O dzieciach, które dorosły bez ostrzeżenia Magdaleny Grzebałkowskiej
„Wojenka” · okładka: Wydawnictwo Agora

Robert Małecki. Od debiutu do ekranu

O jakości spotkań z Robertem Małeckim mógłbym pisać długo. Gościł już na Kryminalnej Pile, odpowiadał też na moje 7 pytań. Tym razem toruński autor bardzo ciekawie zdradzał własne wrażenia z serialowej ekranizacji „Zmory” dla HBO. Szczerze ocenił też swoją drogę literacką, od debiutu po wyjątkowe sukcesy.

Robert Małecki opowiada o serialowej ekranizacji Zmory podczas festiwalu Jezioro Literatury
Robert Małecki · fot. archiwum Kryminalnych Tropów

Grechuta na nowo

Sobotni wieczór zamknął koncert zespołu Dzień Dobry. Piosenki Marka Grechuty w śmiałych, niebanalnych interpretacjach. Znane melodie zabrzmiały zupełnie na nowo.

Zespół Dzień Dobry gra piosenki Marka Grechuty w sali Kryształowe Wzgórze w Międzybrodziu Żywieckim
Koncert zespołu Dzień Dobry · fot. archiwum Kryminalnych Tropów

Ałbena Grabowska. Opowieść, która zostanie

W niedzielę na scenie pojawiła się Ałbena Grabowska. Dziękujemy za spotkanie i rozmowy. Szczególnie zostanie we mnie opowieść o rodzinnej tragedii. Zostanie na zawsze. I z pewnością będzie świetnym przykładem mocy kryminalistycznej identyfikacji sprawcy przestępstwa na podstawie pisma ręcznego.

Ałbena Grabowska podczas spotkania autorskiego na festiwalu Jezioro Literatury
Ałbena Grabowska · fot. archiwum Kryminalnych Tropów

Kryminalne warsztaty. Pismo, które mówi prawdę

Ja również miałem swoją godzinę na festiwalowej scenie. W niedzielę poprowadziłem Kryminalne Warsztaty dla dorosłych „Identyfikacja osób na podstawie pisma ręcznego i podpisów. O kryminalistycznych badaniach dokumentów”. Opowiadałem o swoich zawodowych historiach. Niekiedy dramatycznych, niekiedy wywołujących uśmiech. Przede wszystkim o roli biegłych z zakresu kryminalistycznych badań dokumentów w realizacji idei sprawiedliwości. Zawsze o prawdzie faktów.

Leszek Koźmiński prowadzi warsztaty o identyfikacji osób na podstawie pisma ręcznego i podpisów
Kryminalne Warsztaty dla dorosłych · fot. archiwum Kryminalnych Tropów

Po wykładzie uczestnicy pochylali się nad dokumentami i sami szukali śladów. Dziękuję za tę ciekawość. Jak kryminalistyka trafia do powieści, opowiadam też na stronie Ślady w podziękowaniach.

Uczestnicy warsztatów z kryminalistycznych badań dokumentów na festiwalu Jezioro Literatury
Uczestnicy warsztatów przy dokumentach · fot. archiwum Kryminalnych Tropów

Co jeszcze było w programie

To tylko część festiwalu. Pierwszego dnia spotkania otworzyła Katarzyna Kachel. Na najmłodszych czekali Sylwia Winnik, Marcin Kostrzyński i Paweł Rymuj. O swoich kryminałach w Kawiarni Bronowscy opowiadał Michał Zgajewski, autor „Czarnobogów”. Na szczycie Żaru gościem był Grzegorz Brudnik, a mini koncert zagrała Fundacja Braci Golec. W niedzielnym programie znaleźli się jeszcze Jakub Kornhauser ze „Słowami w poezji”, Grzegorz Betlej i Vincent V. Severski. Festiwal zamknęło podróżnicze spotkanie „Dobrze Pojechane. Madagaskar!”.

Przyjeżdżajcie za rok

Jezioro Literatury ma w sobie coś rzadkiego. Kameralność i rozmach jednocześnie. Wielkie nazwiska i bliskość, której nie da się zaplanować. Jako twórca Kryminalnej Piły wiem, ile pracy kryje się za każdą taką edycją. Tym bardziej doceniam to, co powstało w Dolinie Dwóch Jezior.

Dziękuję organizatorom, gościom i publiczności. Justynie dziękuję za wspólną wędrówkę i te dni. Informacje o kolejnej edycji znajdziecie na stronie gminy Czernichów. Polecam z całego serca. Przyjeżdżajcie za rok. To czas i przestrzeń naprawdę wysokich lotów.

Tafla Jeziora Żywieckiego i góry gminy Czernichów w listopadowym świetle
Do zobaczenia nad jeziorem · fot. archiwum Kryminalnych Tropów

Zdjęcia: archiwum Kryminalnych Tropów. Okładka książki „Wojenka”: Wydawnictwo Agora. Grafika wyróżniająca: Kryminalne Tropy, na podstawie zdjęcia z archiwum bloga i logo festiwalu Jezioro Literatury.